BEBEKLERDE KALÇA ÇIKIĞI (GELİŞİMSEL KALÇA DİSPLAZİSİ)
bebeklerde kalça çikiği (gelişimsel kalça displazisi)

Kalça çıkığı sorununa günümüzde çok fazla bebekte rastlanıyor. Uzmanlar erken teşhisle çıkığın çok kolay tedavi edilebileceğini, bu yüzden de erken tanının büyük önem taşıdığını vurguluyor. Özel Ordu Sevgi Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Hacı Önder kalça çıkığı, nedenleri ve tedavisi hakkında merak edilenleri yanıtladı.

Kalça çıkığı nedir?

Uyluk kemiğiyle leğen kemiğinin eklem bölgesi gelişimi sırasındaki uyumsuzluğu kalça ekleminin tam oluşmamasına sebep olur. Bu da kalça çıkığını meydana getirir. Doğuştan kalça çıkığına (DKÇ); gelişimsel kalça yetersizliği, gelişimsel kalça çıkığı ya da doğumsal kalça çıkığı da diyebiliriz. Leğen kemiğindeki yuvanın (asetabulum) gelişimindeki aksama ve buna bağlı olarak bacak uyluk kemiği (femur) başının bu yuva içerisindeki normal pozisyonu koruyamaması ve yuva dışarısında bulunması kalça çıkığı olarak değerlendirilir.

 Doğuştan kalça çıkığı, çocuklarda sık görülür ve erken anlaşılıp tedavi edilmezse kalıcı sakatlıklara yol açabilir.

Kalça çıkığının belirtileri nelerdir?

Kalça çıkığında özellikle yeni doğan bebeklerde ve çıkık derecesi ağır olmayan küçük çocuklarda yürüyene kadar hiçbir belirti olmayabilir. Bu gibi durumlarda çıkık, çocuk doktorlarının normal muayeneleri sırasında fark edilebilir. Bebeğinizin bacaklarında uzunluk farkı, ayaklarında şekilsel bozukluk, kalça ve bacağın üst kıvrım bölgelerinde sağ ve sol bacak arasında farklılık, bacaklardan birinin diğerine oranla daha az hareketliliği ve esnekliği varsa doktora başvurun. Ayrıca yürüme başlangıcında sendeleyerek yürüme biçimi gibi belirtiler gözlemliyorsanız en kısa sürede bebeğinizi deneyimli bir ortopediste göstermeniz gerekir.

Kalça çıkığında tedaviyi ertelemeyin!

Tedavinin ilk adımı kundak uygulamasının yasaklanmasıyla atılır. İlk 6 ayda yapılan tanı sonucunda pavlik bandajı dediğimiz, bebeğinizin dizlerini birbirinden ayırarak karnına doğru çekilmesini sağlayan yöntem ya da frejka yastığı uygulanır. Bu bandajlar bebeğinizi rahatsız etmez. 6 aylıktan sonraki dönemlerde genel anestezi altında, kalça yerine oturtulup alçı uygulanması, 18 aydan daha büyükler içinse kemik ameliyatları gerekebilir. Yaş ilerledikçe çıkık ağırlaşacağı için operasyonların büyüklüğü de artar. 6 yaşına kadar ender de olsa başarılı ameliyatlar yapılabiliyor olmasına karşın, 10 yaşından büyük çocuklarda yapılacak cerrahi uygulamaları maalesef genellikle olumlu sonuç vermiyor. Bu gibi durumlarda daha ileri yaşlarda ancak kalça eklemi dondurulması ya da fonksiyonel açıdan avantajlı kalça protezi ameliyatı uygulanır. Tanı süresi geciktikçe tedavinin daha güç olacağını unutmayarak bebeğinizi kesinlikle konuda uzmanlaşmış doktorlara muayene ettirin. Kalça çıkıklığı önlenebilir

 

İstatistiklere göre, yeni doğan her 800 bebekten birinde görülen kalça çıkığı, doğumsal kas iskelet rahatsızlıklarının en sık görüleni. Hastalığın erken dönemlerdeki tedavisi, kullanımı basit ortopedik ürünlerle sağlanır. Teşhis için ortopedik muayenenin ihmal edilmemesi gerekir. Geç fark edilen durumlarda cerrahi müdahaleler ve zorlu bir tedavi sürecine gerek duyulduğunun altını çizmekte fayda var.

 Ülkemizde oldukça sık görülen doğumsal kalça çıkığı, erken dönemde teşhis edilirse aslında sadece bir kas iskelet sorunu. Tedavisi de oldukça kolay. Anne babanın dikkatini çeken bir durum söz konusu olmadığında, tanısı çocuğun yürümeye başlamasına kadar gecikebilir. Zaman geçtikçe tedavi başarısı azalacağı için, uzmanlar doğumdan sonra ilk 2-3 aylık süre içerisinde bebeklerin ortopedik muayenelerinin yaptırılmasını öneriyor.

Sadece 10 dakika

Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte genetik, hormonal, mekanik ve çevresel faktörler doğumsal kalça çıkığında rol oynar. Özellikle ailesinde kalça çıkığı problemi olanların, bunu doktorlarıyla paylaşmalarını öneririz. Çünkü bebek yürüme çağına gelene kadar, çıkık oluştuğu anlaşılmayabilir. Durumun sadece 10 dakika süren ortopedik muayeneyle teşhis edilmesi mümkün. Doktor gerekli görürse, ultrason ve 4 aylıktan büyük bebeklerde röntgen filmi istenebilir. Doğumsal kalça çıkığı kız çocuklarda erkeklerden daha sık görülür. Çıkık genellikle tek tarafta olmasına rağmen, her iki kalçayı da etkileyebilir. Bebeğinizin bacaklarının boyu birbirinden farklıysa, daha önce muayene yapılmadıysa mutlaka kontrole götürülmelisiniz.

 Kalça çıkığında erken tedavi

Birçok hastalıkta olduğu gibi, kalça çıkığında da erken tanı koymak çok büyük önem taşır. Özellikle ilk 6 ay içinde yapılacak teşhislerin sonucunda uygulanan tedaviler başarıyla sonuçlanır. Ağrı gibi herhangi bir dış belirtisi olmaması tanıyı güçleştirir. İlk tanı, yetkin çocuk uzmanı muayenesiyle belirlenir, kesin tanıysa, çocuğun 0-6 aylık döneminde ultrason tetkikleri ya da 6-18. aylarda röntgen filmleriyle konur.

 Vakaların yüzde 95’inde, erken tanı konularak oldukça basit yöntemlerle tam tedavi sağlanabiliyor. Bu aşamada faydalanılan ortopedik aygıtlar kullanılır. Tedaviye erken başlanırsa, kalçayı normal hale getirmek için 5-6 aylık bir süre yeterli. Yürümeye başladıktan sonra tanı konulursa alçı, cerrahi girişim gibi çok daha zor ve karmaşık yöntemler kullanılır. Bu aşamada, çocuğunuzun 3-4 ay süreyle alçıda hareketsiz tutulması sağlanır ve bu da sonuç vermezse cerrahi girişimler uygulanmaya başlanır. Bu zorlu süreci ve kalıcı sakatlıkları önlemek için erken teşhise önem verin.

Kalça çıkığınız varsa bunları yapmayın! 

  • Kundak yapmak: Maalesef ülkemizde hala bazı yörelerde bebeklere kundak uygulaması yaygın olarak yapılıyor. Her yıl binlerce çocuğun kalça problemlerinin ortaya çıkmasında kundağın olumsuz rolü olduğu söyleniyor.

 

  • Yanlış bezleme: Bezin, dar ve küçük olması, kasık hizasında bağlanması kalça gelişimini olumsuz yönde etkileyen faktörler. Hazır bezler, herhangi bir bez bağlanmasına göre kesinlikle daha sağlıklı ve kullanmakta fayda var.

 

  • Hatalı giysiler: Bebeklere bazen ekonomik nedenlerle, bazen de yanlış alışkanlıklar yüzünden dar ve küçük giysiler giydirilmesi çok yanlış. Bebeklikte giydirilen kıyafetler kalça problemlerinde etkili.

 

  • Hatalı tutuş: Özellikle emzirme sırasında bebeklerin bacakları bitiştirilerek tutulur. Yanlış bir tutma şeklidir ve kalça gelişimini olumsuz yönde etkiler.